Kinder- en jeugdboeken voor en over de dood, rouw en verdriet.

Hoe praat je met je kind over de dood, verlies en verdriet? Soms helpen verhalen meer dan losse woorden. Hier vind je een zorgvuldig samengestelde lijst* met kinder- en jeugdboeken over de dood, verlies en rouw. Boeken kunnen troost bieden, herkenning geven en gesprekken op gang brengen tussen jou en je kind of de klas. In mijn begeleiding gebruik ik boeken om kennis te vergroten, maar ook als bron om andere perspectieven op te doen, herkenning te vinden en creativiteit te stimuleren.

Boeken zijn vaak een prachtige ingang om met je kind over dood en verlies te praten. Toch blijft de vraag hoe je het dat gesprek zelf voert, met je eigen woorden en in een taal die je kind begrijpt. Daarover schreef ik een aparte blog: ‘Hoe praat je met je kind over de dood?’ . Vol herkenning, troost en praktische tips om dit moeilijke gesprek stap voor stap te voeren.

Peuters, kleuters t/m ca groep 3/4

• Noah - Martine Arpin & Claude K. Dubois
  Dit is een lief en diep ontroerend prentenboek over rouw en helen.
  Wanneer Noahs moeder overlijdt, breekt zijn hart. Hij gaat op zoek naar iemand die het weer kan maken. Iemand die het kan herstellen, zodat alles weer wordt zoals het was. Gaandeweg ontdekt Noah dat niemand dat voor hem kan doen. Zijn hart kan niet gerepareerd worden. Hij leert zelf zorgen voor zijn gebroken hart, door zijn gevoel te delen met zijn vader en door het te vullen met herinneringen aan zijn moeder. Haar stem, haar lach, haar geur. Een prachtig boek voor jonge kinderen om samen te lezen.

• Verhaal over JOU - Søren Lind & Hanne Bartholin
  Een mooi, speels en filosofisch prentenboek over identiteit voor jonge kinderen. Over wie jij bent en hoe dat nooit maar één ding is. En dat je nog steeds jezelf bent, ook als je je anders voelt. Het boek laat zien dat je tegelijk veel kunt zijn en voelen. Dapper en bang. Stil en luid. Alleen en samen. Het nodigt kinderen uit om na te denken over zichzelf, zonder oordeel. Met lichtheid en humor. Een fijn boek om samen te lezen en in gesprek te gaan met jonge kinderen, thuis of in de klas, over jezelf mogen zijn, in al je tegenstrijdigheden. Een licht en verrassend verdiepend boek.

• Lievelingsverdriet – Thaïs Vanderheyden
  Een prachtig prentenboek waarin twee ezeltjes samen een tocht maken. Eén ezelje overlijdt tijdens de tocht en verandert in een kei. Zijn beste vriendje besluit de kei mee te dragen voor de rest van zijn tocht. De kei is loodzwaar, maar hij blijft hem dragen. Dan leert het ezeltje dat de kei lichter en lichter wordt wanneer hij tegen de kei gaat praten en herinneringen aan hun vriendschap deelt. Een heel mooi (voorlees)boek voor jonge kinderen over rouw en draagkracht. Ook mooi als basis voor een activiteit in de klas.

• Groter dan een droom – Jef Aerts & Marit Törnqvist
  Een liefdevol prentenboek waarin een jongen zijn overleden zusje in een droom ontmoet en ervaart dat liefde blijft bestaan.

• Lieve oma Pluis – Dick Bruna
  Nijntje ontdekt wat het betekent als oma doodgaat en hoe je haar kan herdenken. Een heel kort en klein verhaaltje als steun van Nijntje wanneer opa of oma overlijdt. Een voorleesboekje voor de allerjongsten.

• Grote boom is ziek – Nathalie Slosse
  Een verhaal dat met behulp van dieren en de natuur kinderen uitlegt wat ziekte en verlies betekenen. Dit boek helpt op een beeldende manier kinderen woorden te geven aan wat ziekte teweegbrengt.

• Toverdruppels – Nathalie Slosse
  Een warm verhaal over hoe tranen en verdriet deel uitmaken van vriendschap, liefhebben en afscheid nemen. Het boek laat zien dat je je tranen niet weg hoeft te stoppen, maar dat ze juist helpen om het weer iets lichter te maken. Een mooi (voorlees) boek om samen te lezen, ook in de klas. Kan ook gebruikt worden als basis voor een (groeps) activiteit rondom het thema verdriet.

• Een boom vol herinneringen - Britta Teckentrup
  Een mooi prentenboek over rouw. Wanneer Vos sterft, komen de dieren uit het bos samen. Samen delen zij herinneringen aan Vos. En zo ontstaat er langzaam, uit het niets, een prachtige boom vol herinneringen. Het boek laat op een zachte, beeldende manier zien dat wie we missen voortleeft in verhalen, in verbinding en in wat we samen hebben gedeeld.

• Derk Das blijft altijd bij ons – Susan Varley
  De dierenvriendjes herinneren Derk Das na zijn dood en leren dat verbondenheid en herinneringen iemand dichtbij houden. Een voorleesboek voor de jongsten, maar als je kind al zelfstandig kan lezen is dit boek daar ook geschikt voor.

• Kikker en het vogeltje – Max Velthuijs
  Kikker vindt een dood vogeltje en ontdekt samen met zijn vrienden wat dood betekent en dat verdriet en plezier naast elkaar bestaan. Een voorleesboek voor peuters.

• Dat is heel wat voor een kat, vind je niet? – Judith Viorst & Fleur van der Weel
  Een kind ervaart hoe verdrietig het is om een geliefd huisdier te verliezen. Wat betekent het wanneer iemand dood is en wat gebeurt er dan? Met alle vragen en onduidelijkheden die daarbij horen, vertelt op een luchtige manier. Om samen te lezen, maar als je kind al zelfstandig kan lezen is dit boek daar ook fijn voor.

 Kinderen van 8-12 jaar

• Wat er gebeurde toen Tom er niet meer was - Allan Ahlberg
  Een indringend verhaal over verlies, steun en veerkracht. De hoofdpersoon, Frances, kijkt als volwassene terug op haar jeugd na het overlijden van haar broer Tom. Ze is wees en groeit op bij een emotioneel afwezige oom en tante, waar weinig ruimte is voor veiligheid of warmte. Wanneer Tom overlijdt, blijft hij in haar leven aanwezig als geest. Alleen Frances en haar kleine broertje Marc kunnen hem zien. Hij blijft hun steun en toeverlaat, zoals hij ook was in leven. Hij biedt troost en vertrouwen. Het boek laat zien hoe een kind, ook zonder betrouwbare volwassenen, manieren vindt om door te gaan. Ik raad dit boek alleen aan voor kinderen die sterk zijn in lezen, behoefte hebben aan perspectief en het verhaal in de tijdsgeest kunnen plaatsen.

• Dood is niet gewoon – Martine Delfos
  Een informatief boek voor kinderen, ouders en leerkrachten dat de dood van een ouder uitlegt en ruimte geeft aan vragen en emoties. Het is een voorlichtingsboek om samen te lezen. Het verhaal gaat over Ilse. Haar vader is plotseling overleden. Het boek neemt je kind mee vanuit het perspectief van Ilse en is daarnaast een hulpmiddel voor ouders en leerkrachten. Een boek als hulpmiddel, om samen te lezen.

• Waarom is iedereen zo verdrietig vandaag? – Marcel Kalter
  Een boek dat laat zien hoe een gezin samen omgaat met rouw en verdriet.

• Josje – Sjoerd Kuyper
  Een intiem verhaal over een meisje dat haar vader verliest en leert omgaan met herinneringen.

• Vlinder voor Marianne – Virginia Lee
  Een gevoelig verhaal over een meisje dat steun vindt in symbolen en natuur na het verlies van een dierbare.

• De gebroeders Leeuwenhart – Astrid Lindgren
  Een spannend avontuur over de liefde en verbondenheid tussen twee broers. Jonathan is alles voor zijn kleine broertje Kruimel. Zijn beschermer, zijn voorbeeld, de persoon bij wie hij zich veilig voelt. Wanneer de broers kort na elkaar overlijden, beleven ze avonturen in het land Nangijala. Ze nemen het op tegen onrecht en blijven trouw aan elkaar. Dit boek beschrijft de dood, verlies en angst vanuit het perspectief van het jongste broertje en laat zien hoe krachtig en dragend verbondenheid kan zijn. Een boek om zelf te lezen, ook voor het slapengaan.

• Als jij er niet meer bent – Riet Fiddelaers-Jaspers
  Een informatief boek dat kinderen helpt wanneer één van hun ouders doodziek is. Het is een praktische leidraad voor jonge kinderen, om samen of alleen te lezen.

• Achtste-groepers huilen niet – Jacques Vriens
  Een meisje met leukemie ontdekt vriendschap, liefde en verlies op een intense en hoopvolle manier.

• Alles wat was – Stine Jensen
  Een filosofisch en beeldend boek over afscheid nemen, herinneringen en de kracht van liefde.

• Briefjes voor Pelle – Marlies Slegers
  Pelle vindt troost in de briefjes van zijn overleden vader en leert dat liefde nooit verdwijnt. Een mooi boek om zelf te lezen, ook voor het slapengaan.

• Doodgewoon – Bette Westera & Sylvia Weve
  Een bekroonde dichtbundel die met humor, warmte en poëzie de dood bespreekbaar maakt. Hele mooie gedichten, ook zeer bruikbaar voor in de klas om samen te lezen.

Begeleiding van kinderen bij rouw en verlies

Boeken zijn een mooie eerste stap om met je kind (of je klas) over dood en rouw te praten. Maar soms merk je dat het niet genoeg is. Je kind blijft vragen stellen, trekt zich terug of weet zijn gevoelens niet te uiten. En jij als ouder zoekt naar de juiste woorden, maar voelt je zelf ook machteloos.

Daar kan ik jullie in begeleiden. Met rouwcoaching voor kinderen bied ik houvast bij verlies en afscheid. Dit kan preventief, om je kind voor te bereiden op het sterven van een opa, oma of ander dierbaar familielid, of achteraf wanneer het verdriet groot is en jullie steun nodig hebben om het samen te dragen.

Mijn begeleiding helpt kinderen woorden vinden voor hun emoties, ruimte maken voor herinneringen en stap voor stap veerkracht ontwikkelen. We werken aan het versterken van vaardigheden en manieren om met het verlies om te gaan. Hierdoor wordt de draagkracht van je kind groter. Ook jij als ouder krijgt praktische handvatten, zodat je weet hoe je je kind kunt ondersteunen in deze moeilijke periode. Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen, kijk dan vind je hier mijn aanbod voor volwassenen.

* Alle boeken op deze lijst zijn door mij persoonlijk gelezen en de review is gebaseerd op mjn persoonlijke en professionele mening. Mis je boeken in dit overzicht? Heb jij een boek geschreven of uitgegeven en denk je dat jouw boek een aanwinst kan zijn voor deze lijst? Laat het me dan even weten, dan kan ik het betreffende boek lezen en de lijst eventueel aanvullen.